Sloveniƫ

Ode aan Slovenië

Het móet gezegd worden: er is wellicht geen schoner land op de wereld te vinden dan het lieflijke Slovenië. Slechts half zo groot als Nederland, en toch rijkelijk gezegend met een onvoorstelbaar divers pakket aan hoogtepunten. In één dag kun je van de zwoele mediterrane kust naar de koelte van de Julische Alpen reizen, of na een bezoek aan een woeste grot op het karstplateau op tijd terug zijn voor het diner in een van de elegante steden. Tel daarbij op de zeldzame pracht van het land, de rust, de bossen, de schoonste rivieren van heel Europa, en je kunt niet anders dan concluderen dat Slovenië de gedroomde bestemming is.

Natuurlijke curiositeiten

Toeren door Slovenië is puur genot. Nagenoeg de helft van het land is nog altijd bedekt met dichte bossen en zelfs een ritje over de snelweg voelt al gauw als een uitstapje Ljubljanain de natuur. Er is ruimte te over voor de vele beren die hier nog voorkomen; sinds 1992 vallen zij onder natuurbescherming. Boeren van wie menig schaap al door een beer is verorberd, weten er alles van. Bezoekers echter zullen de beer niet snel tegen het lijf lopen. Behalve bossen, kent Slovenië nog een flink aantal natuurlijke curiositeiten, zoals reusachtige karstgrotten, meren die aan een bizarre verdwijntruc onderhevig zijn, kristalheldere bergmeren met elk hun eigen temperatuur, spectaculaire watervallen en smaragdgroene rivieren die zó kraakhelder zijn dat elke kei op de bodem valt te ontwaren. Maar het is niet alleen de alom aanwezige natuur die vormgeeft aan de schoonheid van het land. Nee, het zijn ook de 2 miljoen buitengewoon goedgeluimde inwoners die allen hun steentje bijdragen. Trots op hun natuur, hebben zij maar liefst 8000 kilometer aan gemarkeerde wandelpaden aangelegd en is het oude centrum van de hoofdstad Ljubljana aangenaam autovrij gemaakt. Slovenen zijn zich bovendien zeer bewust van hun eigen cultuur en bezoeken graag een concert, een theater of een opera. Afval op straat gooien is voor hen een groot taboe en criminaliteit komt maar sporadisch voor. 

 

Glorieus verleden

Slovenië beschikt eigenlijk maar over een heel klein stukje kust. Van de Italiaanse grens tot de Kroatische grens meet deze slechts 47 kilometer. Toch mogen Pirande Slovenen zich rijk rekenen: de drie belangrijkste havens, Piran, Koper en Izola, zijn stuk voor stuk parels met een glorieus verleden, toen het gebied nog deel uitmaakte van het Venetiaanse rijk. Ik laat de auto achter op het aangewezen parkeerterrein en stap in de shuttlebus naar het autovrije centrum van Piran. Elke blik op dit pittoreske plaatsje wordt gedomineerd door de vrijstaande klokkentoren van de Sint Joriskerk, een toren die sterk doet denken aan de Campanile in Venetië. Het is deze toren die onmiddellijk mijn blik vangt wanneer ik uitstap op het Tartinijev trg: een groots en oogverblindend wit plein omzoomd door gracieuze gebouwen. Op dit plein prijkt het reusachtige bronzen beeld van de beroemde componist Giuseppe Tartini, die hier in 1692 werd geboren en naar wie het plein is vernoemd. Piran is gelegen op een smal schiereiland dat als een scherpe naald de zee insteekt. Terwijl de punt slechts een paar stappen breed is, klimt het 5000 inwoners tellende stadje aan de landkant als een waaier tegen de heuvels op. Vanaf de hoger gelegen dikke muren die in de 15e eeuw zijn gebouwd om de Turken buiten de deur te houden, heb ik een geweldig uitzicht op de stad en de helderblauwe zee. Smalle middeleeuwse straatjes voeren naar beneden, langs sierlijke huizen, elegante pleintjes met gezellige restaurantjes en de kleurrijke haven. Eigenlijk is het buitengewoon romantische Piran net één groot openluchtmuseum.

 

Ondergronds ravijn

SkocjanAls een konijn dat uit de hoed wordt getoverd, verdwijnen en verschijnen kolkende rivieren op schijnbaar miraculeuze wijze. Dit fenomeen doet zich voor in het fameuze karstgebied in het zuidwesten van Slovenië. Habitat van de bijzondere grotsalamander zonder ogen, die diep onder de grond in waterbekkens leeft en wel honderd jaar oud kan worden. Wanneer ik door de grotten van Skocjan loop, dwalen mijn gedachten even af naar de Grand Canyon. Want dit grootste ondergrondse ravijn van heel Europa (tevens een van de grootste ter wereld) is minstens evenzo grandioos en ontzagwekkend. De Reka dendert met een oorverdovend geraas langs 140 meter hoge rotswanden, terwijl ik in deze onvoorstelbaar zinderende omgeving het bruggetje, dat hoog boven de woelige rivier is aangelegd, trotseer. Zelden heb ik de krachten van de natuur zó hard aan het werk gezien. 

In Cerknica gaat het er wat lieflijker aan toe. De rivier die in het langgerekte dal uitmondt stuit hier op een muur van bergen, met als gevolg dat er van de herfst tot in het Cerknicavoorjaar een groot meer ontstaat. Beetje bij beetje verdwijnt het water dan in de poreuze karstbodem, waarna het dal er in de zomer bijligt als een sappig groene weide. Tijdens een zomerse wandeling in dit dal zie ik met eigen ogen hoe ook de laatste restjes rivier zonder pardon worden opgeslokt door mysterieuze gaten in de grond. Op korte afstand van Cerknica bevindt zich het kasteel van Predjama, dat als een vogelnestje tegen de steile rotsen aanhangt en via geheime gangen in verbinding staat met de karstgrotten. Met een loeizware zaklantaarn om mijn nek bezoek ik de vier verdiepingen tellende grottenwereld achter het kasteel; een wereld die vroeger zowel een veilig heenkomen bood, alsook de mensen enorm veel angst inboezemde. 

 

Pompeuze bruggen

'Alle wegen leiden naar Ljubljana' zou een mooi Sloveens gezegde kunnen zijn. Want het is waar: alle belangrijke snelwegen en spoorlijnen hebben de hoofdstad als eindbestemming. En dat is niet voor niets, want Ljubljana is het onbetwiste, vooral culturele, centrum van het land. Deze bijna 270.000 inwoners tellende stad is werkelijk een juweel. Prachtige barokke gebouwen, elegante pleinen, gezellige promenades langs de rivier de Ljubljanica, pompeuze  bruggen, majestueuze kerken, rijk beboste parken, theaters, musea, chique winkels, noem maar op. Op een 376 meter hoge heuvel midden in de stad pronkt de oude burcht, die thans een virtueel museum herbergt. LjubljanaLjubljana heeft eigenlijk niets dan moois te bieden. En doordat het verkeer wijselijk buiten het centrum wordt gehouden is hier een intens gemoedelijke sfeer gecreëerd, waar terrasjes, restaurantjes, cafés en markten de boventoon voeren. 

Ook Maribor en Ptuj, beide aan de rivier de Drava in het oosten van het land gelegen, zijn buitengewoon bezienswaardige steden. Maribor ligt aan de voet van het Pohorje gebergte en wordt vooral in de winter bezocht. Hier ligt een van de weinige skipistes van het land; Slovenen lijken hun land liever te behoeden voor al te veel boomkap. In het kleine Ptuj, het oudste stadje van Slovenië, is werkelijk geen gebouw te vinden dat misstaat. Waar ik ook loop, steeds weer ben ik verrast door zoveel schoonheid. Terwijl in de burcht van Ptuj traditionele carnavalsmaskers en antieke muziekinstrumenten te bewonderen zijn, leent het befaamde kuurbad zich goed voor een rustige nabeschouwing van alle opgedane indrukken.

 

Gouden medaille

BledAl in 1903 ontving Bled de gouden medaille voor het mooiste kuuroord van het toenmalige Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk. Maar ook vandaag de dag nog is deze aantrekkelijke badplaats in de Julische Alpen een geliefde bestemming voor een wel zeer uiteenlopend publiek. Met de pletna, een traditionele houten gondel, kan men naar het Maria-eiland midden in het meer overvaren voor een bezoekje aan de barokkerk, terwijl de aangename wandeling van vijf kilometer rondom het meer langs de prominent bovenop een steile rots gelegen burcht van Bled en het prachtige uitzichtpunt bij het chique Café Belvedere gaat. Dankzij de warmwaterbronnen is het meer van Bled al vroeg in het jaar heerlijk warm.

Bohinj ligt op slechts een half uurtje rijden van Bled, doch presenteert meteen een heel andere wereld. Woeste, loodrechte bergwanden met een hoogte van wel 2000 meter omsluiten het langgerekte, koude meer van Bohinj. Ook dit meer is in luttele uurtjes te omwandelen, met nu en dan een welkome pauze voor een verfrissende duik in het kristalheldere water. De bron, de Savica rivier, doet haar intrede in het Alpendal in de vorm van een spectaculaire zestig meter hoge waterval, de Slap Savica. Het leeuwendeel van dit adembenemend mooie gebied maakt deel uit van het Triglav nationaalpark, genoemd naar de hoogste berg van Slovenië. Hier wordt fanatiek gewandeld van berghut naar berghut, geraft op de doorgaans smaragdgroene Soca rivier  die tijdens mijn verblijf door hevige regenval echter melkwit van kleur was  en vallen diepe kloven te bewonderen vanaf wiebelende hangbruggen.

 

Overnachten:

Het landhuis Dujceva Domacija in Skoflje heeft zondermeer mijn hart gestolen. Skoflje, een klein landelijk dorp aan de rivier de Reka, is uitermate gunstig gelegen. Zo bevinden de befaamde grotten van Skocjan zich op slechts drie kilometer afstand, en zijn andere trekpleisters zoals het kasteel van Predjama, de kust en de hoofdstad Ljubljana in minder dan een uur te bereiken. Dujceva Domacija biedt geen luxe, maar wel welkome gemoedelijkheid en grenzeloze behulpzaamheid. Bovendien kan men hier smullen van lokale gerechten die speciaal voor de clientèle worden klaargemaakt. www.dujceva.si

 

© Monique van Gaal, 2011